Otwarta Nauka
Aktualności
Polityka Otwartej Nauki na UW
31 lipca 2025 r. prof. Alojzy Z. Nowak, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, podpisał zarządzenie wprowadzające na uczelni Politykę Otwartej Nauki. Określa ona m.in. podstawowe założenia i zasady dotyczące otwartego dostępu do wyników badań prowadzonych na UW, w tym publikacji i danych badawczych.
Przyjęcie Polityki Otwartej Nauki UW realizuje jeden z kluczowych celów Działania V.3.3 Programu „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza” (IDUB). Wpisuje się też w zalecenia Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2015 roku, sformułowane w dokumencie Kierunki rozwoju otwartego dostępu do publikacji i wyników badań naukowych w Polsce.
Równolegle z opracowaniem Polityki na Uniwersytecie powstawała otwarta infrastruktura, obejmująca dwa repozytoria instytucjonalne:
- Repozytorium publikacji naukowych UW: repozytorium.uw.edu.pl, prowadzone przez Bibliotekę Uniwersytecką w Warszawie;
- Repozytorium danych badawczych UW: danebadawcze.uw.edu.pl, zarządzane przez Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego UW.
Od 1 lutego 2026 roku każda publikacja naukowa autorstwa osoby afiliowanej przy Uniwersytecie Warszawskim będzie przesyłana do Repozytorium Instytucjonalnego UW. Natomiast dane badawcze powinny być umieszczane w repozytorium Dane Badawcze UW lub wybranym zaufanym repozytorium dziedzinowym.
Przyjęcie Polityki Otwartej Nauki oraz uruchomienie dwóch repozytoriów UW umożliwiają m.in.:
- równy dostęp do wiedzy – dzięki repozytoriom możliwe jest nieodpłatne i łatwe udostępnianie pełnych tekstów publikacji oraz danych badawczych. Zgodność repozytoriów z wytycznymi WCAG 2.1 gwarantuje dostępność również dla osób z niepełnosprawnościami;
- większą widoczność i oddziaływanie badań – udostępnianie wyników pracy naukowej w repozytoriach zwiększa ich dostępność, cytowalność i ponowne wykorzystanie, co wspiera rozwój nauki i podnosi prestiż badaczy;
- transparentność i replikowalność badań – otwarte dane i publikacje umożliwiają weryfikację wyników, analizę metod badawczych i budowanie zaufania do nauki;
- ułatwioną współpracę i oszczędność zasobów – otwarty dostęp sprzyja dzieleniu się wiedzą i unikaniu powielania badań, co pozwala lepiej wykorzystywać czas i środki;
- podniesienie jakości danych – repozytoria wspierają dobre praktyki zarządzania danymi, sprzyjające starannemu planowaniu, dokumentowaniu i opisywaniu procesu badawczego;
- wzmacnianie dydaktyki i nauki obywatelskiej – otwarte zasoby mogą być wykorzystywane w edukacji, a także angażować społeczeństwo w procesy badawcze;
- uczciwe użytkowanie i promocję otwartych licencji – polityka promuje dzielenie się wiedzą przy poszanowaniu praw autorskich i zasad etyki;
- łatwe zarządzanie bibliografią – repozytorium publikacji umożliwia tworzenie i eksport listy publikacji w różnych formatach, wspierając procesy sprawozdawcze;
- wprowadzenie intuicyjnych narzędzi i integrację z systemami UW – nowoczesny interfejs oraz możliwość łączenia repozytoriów z innymi narzędziami IT ułatwiają korzystanie z nich zarówno indywidualnym użytkownikom, jak i całej instytucji.
Otwartość w nauce
Dzięki wprowadzeniu Polityki Otwartej Nauki Uniwersytet Warszawski dołącza do grona uczelni promujących otwartość w nauce. Szerzej o korzyściach płynących z nowej infrastruktury można przeczytać w artykule opublikowanym w piśmie uczelni „UW” (nr 3/112, 2024).
Toolkit przygotowany przez BUW projektem pilotażowym Sojuszu 4EU+
BUW, w ramach projektu TRAIN4EU+, pilotowała analizę najlepszych praktyk z zakresu Otwartej Nauki na uniwersytetach Sojuszu 4EU+.
Jednym z rezultatów naszego projektu jest zestaw narzędzi (ang. toolkit), który może służyć jako wsparcie w promowaniu i wspieraniu praktyk oraz inicjatyw Otwartej Nauki.
Zestaw składa się z czterech części i został przedstawiony w formie interaktywnej wizualizacji.
Narzędziownik uznano za projekt pilotażowy w ramach Sojuszu 4EU+ – to duże wyróżnienie naszej pracy.
Seminaria 4EU+ dotyczące otwartej nauki
Sojusz 4EU+ zaprasza na kolejną edycję cyklu webinarów i warsztatów Open for you!, poświęconych praktycznym i teoretycznym aspektom otwartej nauki. Dowiesz się m.in.:
Czym jest otwarta nauka (open science) i jakie ma znaczenie dla współczesnych badań?
Czy dane badawcze powinny być zawsze otwarte?
Kto płaci za publikowanie w modelu open access?
Od kilku lat uczelnie partnerskie Sojuszu 4EU+ – Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Karola (Czechy), Uniwersytet w Heidelbergu (Niemcy), Uniwersytet Sorboński (Francja) oraz Uniwersytet w Mediolanie (Włochy) – wspólnie organizują program szkoleniowy z zakresu otwartej nauki. Szkolenia są skierowane przede wszystkim do doktorantów oraz pracowników naukowych, ale udział w webinarach jest otwarty dla wszystkich zainteresowanych.
Od marca do czerwca 2026 r. odbędą się cztery webinary wprowadzające, a następnie zaplanowano sześć praktycznych warsztatów online.
Webinary wprowadzające
W ramach edycji 2026 zaplanowano:
- Open science 101: Principles, practices and challenges – wprowadzenie do idei, wartości i wyzwań Otwartej Nauki
- Research data: Should it be open, and under what conditions? – otwarte i FAIR dane, zarządzanie danymi badawczymi, aspekty prawne i etyczne
- Scientific publishing: Who pays for access to research? – modele publikowania naukowego i otwarty dostęp
- Research quality and impact assessment: Rethinking bibliometrics – odpowiedzialna ewaluacja badań i alternatywy dla tradycyjnych wskaźników cytowań
Webinary będą prowadzone w języku angielskim.
Warsztaty praktyczne
W programie m.in.:
- tworzenie i analiza Data Management Plan (DMP),
- wybór czasopism open access i interpretacja polityk wydawniczych (APC, embarga, autoarchiwizacja),
- wizualizacja danych bibliometrycznych z wykorzystaniem narzędzia VOSviewer.
Warsztaty zakładają aktywny udział uczestników. Dla każdego tematu przewidziano dwa terminy, aby umożliwić pracę w mniejszych grupach. Rejestracja na warsztaty będzie otwierana po zakończeniu odpowiadających im webinarów wprowadzających.
Zachęcamy do udziału wszystkich doktorantów, naukowców oraz osoby zainteresowane tematyką open science. Można uzyskać potwierdzenie uczestnictwa.
Rejestracja na webinary odbywa się poprzez formularz zgłoszeniowy.
Zob. także: Webinaria Sojuszu 4EU+