Repozytoria

Repozytoria istniejące w Internecie to narzędzia do gromadzenia, przechowywania, indeksowania i udostępniania elektronicznych wersji prac naukowych.
Repozytoria dzielimy na:

  • instytucjonalne  – gromadzą dorobek naukowy danej instytucji,
  • dziedzinowe – gromadzące dane badawcze z określonego obszaru wiedzy.

Repozytoria przechowują nie tylko teksty (artykuły, monografie, prace dyplomowe, preprinty, postprinty, wystąpienia konferencyjne, raporty z badań, prace dydaktyczne, sylabusy, itd.), ale także mogą gromadzić materiały audio, foto- i wideograficzne, a także surowe dane badawcze.
Otwarte repozytoria, czyli takie, które udostępniają w sieci swoje zasoby są najczęściej oparte na protokole OAI-PMH, dzięki czemu ich zasoby są obecne w wyszukiwarkach (np. Google, Google Scholar, BASE).
Najpopularniejszym wg ROAR oprogramowaniem dla repozytoriów jest DSpace, opracowany przez MIT (ponad 1750 wdrożeń na świecie w czerwcu 2017 r.). Jest to oprogramowanie open source.
Rozwój repozytoriów jest związany z powstaniem i upowszechnieniem się na świecie ruchu Open Access, którego zwolennicy postulują otwarty dostęp do treści naukowych i edukacyjnych.
Wg ROAR (Registry of Open Access Repositories) w Polsce istnieje 125 repozytoriów, ale na tej liście znajdują się zarówno repozytoria, jaki i biblioteki cyfrowe, których zasób stanowią najczęściej (choć nie tylko) historyczne kolekcje bibliotek, dzieła dostępne w domenie publicznej (nieobjęte prawem autorskim).
W maju 2020 r. istniały w Polsce 42 repozytoria, głównie instytucjonalne, których lista znajduje się w zakładce Polskie repozytoria.

 

Polskie repozytoria

AMUR  (Repozytorium Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu ) – repozytorium instytucjonalne.

BaWiNaTech – Baza Wiedzy Politechniki Śląskiej – repozytorium instytucjonalne.

Baza Wiedzy  – Repozytorium Repozytorium Politechniki Warszawskiej –  repozytorium instytucjonalne.

CeON (Repozytorium Centrum Otwartej Nauki) – ogólnodostępne.

Cyfrowe Otwarte Repozytorium Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie – repozytorium instytucjonalne.

Cyrena (Repozytorium Politechniki Łódzkiej) – repozytorium instytucjonalne.

ECNIS  (Repozytorium Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi) – repozytorium dziedzinowe.

ENY  (Repozytorium Politechniki Wrocławskiej) – repozytorium instytucjonalne.

eRIKA (Repozytorium Instytucjonalne Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego)  – repozytorium instytucjonalne.

IBB PAS Repository  (Polska Akademia Nauk – Instytut Biochemii i Biofizyki) – repozytorium instytucjonalne.

Lectorium (Otwarte Repozytorium Nauk Historycznych) – repozytorium dziedzinowe.

Most Wiedzy Politechniki Gdańskiej – repozytorium instytucjonalne.

oPUB  (Repozytorium Dolnośląskiej Szkoły Wyższej) – repozytorium instytucjonalne.

PCSS (Repozytorium Poznańskiego Centrum Superkomputerowo Sieciowego) – repozytorium instytucjonalne.

PublicUM Repozytorium Uniwersytetu Medycznego w Łodzi – repozytorium instytucjonalne.

RCIN (Repozytorium Cyfrowe Instytutów Naukowych PAN) – repozytorium instytucjonalne.

RE-BUŚ (Repozytorium Uniwersytetu Śląskiego)  – repozytorium instytucjonalne.

ReKUL (Repozytorium Instytucjonalne KUL) – repozytorium instytucjonalne.

RePOLIS  (Repozytorium Publikacji Naukowych Politechniki Śląskiej) – repozytorium instytucjonalne.

RepoS   (Repozytorium Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach) – repozytorium instytucjonalne.

Repozytorium Akademii Leona Koźmińskiego – repozytorium instytucjonalne.

Repozytorium Akademii Wychowania Fizycznego im. B. Czecha w Krakowie – repozytorium instytucjonalne.

Repozytorium Biblioteka Cyfrowa – Instytut Podstaw Informatyki PAN  – repozytorium instytucjonalne.

Repozytorium Cyfrowe UTP  (Uniwersytet Techniczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy) –  repozytorium instytucjonalne.

Repozytorium Instytutu Fizyki Jądrowej PAN – repozytorium instytucjonalne.

Repozytorium Naukowe Politechniki Poznańskiej – repozytorium instytucjonalne.

Repozytorium PJATK  (Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych) – repozytorium instytucjonalne.

Repozytorium Politechniki Krakowskiej – repozytorium instytucjonalne.

Repozytorium uczelniane Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie – repozytorium instytucjonalne.

Repozytorium Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie – repozytorium instytucjonalne.

Repozytorium UR (Uniwersytet Rzeszowski) – repozytorium instytucjonalne.

Repozytorium WSB-NLU (Wyższa Szkoła Biznesu w Nowym Sączu) – repozytorium instytucjonalne.

RUB (Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku) –  repozytorium instytucjonalne.

RUJ (Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego) – repozytorium instytucjonalne.

RUKW (Repozytorium Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy) – repozytorium instytucjonalne.

RUŁ (Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego)  – repozytorium instytucjonalne.

RUMAK (Repozytorium Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu) – repozytorium instytucjonalne.

RUP (Repozytorium Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie) – repozytorium instytucjonalne.

RUW (Repozytorium Uniwersytetu Warszawskiego)  – repozytorium częściowo instytucjonalne.

RUWr (Repozytorium Uniwersytetu Wrocławskiego)  – repozytorium instytucjonalne.

WIR (Repozytorium Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu) – repozytorium instytucjonalne.

 

Agregator CeON  – wspólny punkt dostępu do zasobów polskich otwartych repozytoriów. Umożliwia ich przeszukiwanie.

BASE – wyszukiwarka zasobów naukowych, również wszystkich polskich repozytoriów.

Repozytoria danych badawczych

RepOD – repozytorium Otwartych Danych opracowane przez ICM UW w ramach działań Platformy Otwartej Nauki archiwizujące i udostępniające wszystkie dane wytworzone, zebrane i opracowane na potrzeby badań naukowych. Przeznaczone dla tzw. małych danych.

Repozytorium Danych Społecznych RDS – dziedzinowe repozytorium powstałe w ramach projektu „Dziedzinowe Repozytoria Otwartych Danych Badawczych”. służy do archiwizacji i udostępnienia wszelkiego typu danych społecznych, zarówno ilościowych, jak i jakościowych.

Macromolecular Xtallography Raw Data Repository (MX-RDR) – dziedzinowe repozytorium, które powstało w ramach projektu „Dziedzinowe Repozytoria Otwartych Danych Badawczych”, które jest prowadzone przez ICM UW oraz zespół projektowy w Zakładzie Krystalografii UAM w Poznaniu. Służy do archiwizacji i udostępniania surowych danych dyfrakcyjnych zarejestrowanych dla kryształów makromolekuł. Dane te rejestrowane są głównie na liniach krystalograficznych w dużych ośrodkach synchrotronowych lub przy wykorzystaniu dyfraktometrów i innych źródeł promieniowania rentgenowskiego. Deponować można wszystkie zestawy dyfrakcyjne, nawet takie, które nie były z różnych względów wykorzystane do badań, a powinny być zachowane.

e-Science  – platforma dla repozytorium danych badawczych i innych usług wspomagających badania, takich jak np. e-laboratorium czy e-notatnik badawczy. Stworzona dla wszystkich przez Politechnikę Wrocławską.

Zenodo – międzynarodowe repozytorium danych badawczych przeznaczone dla tzw. małych danych.

Portal Otwartych Danych Unii Europejskiej – uniwersalny punkt dostępu do danych publikowanych przez instytucje, agencje i inne organy Unii Europejskiej. Portal jest głównym elementem unijnej strategii otwartych danych.

Joint Research Centre Data Catalogue – Joint Research Centre (Wspólne Centrum Badawcze)  to wewnętrzny dział naukowy Komisji Europejskiej, której celem jest zapewnienie wsparcia naukowego i technicznego dla koncepcji, rozwoju, wdrażania i monitorowania polityki Unii Europejskiej.

Figshare – repozytorium otwartego dostępu, w którym naukowcy mogą zachować i dzielić się wynikami badań, w tym danymi, zestawami danych, obrazami i filmami.

Mendeley Data – otwarte repozytorium danych badawczych, w którym naukowcy mogą przesyłać i udostępniać swoje dane badawcze

Re3data – międzynarodowa baza indeksująca repozytoria danych badawczych dotyczących wszystkich dziedzin wiedzy prowadzona przez German Research Fundation.

Repozytoria danych badawczych NIH – baza specjalistycznych repozytoriów danych badawczych, spośród których wiele udostępnia tzw. duże dane zebrane w ramach konkretnych projektów.

Więcej informacji o danych badawczych na stronie BUW w zakładce Dla Nauki / Otwarta Nauka / Otwarte dane badawcze.

Repozytoria na świecie

Ranking światowych repozytoriów (ranking Web of Repositories).

SHERPA/RoMEO (Publisher copyright policies & self-archiving) – wyszukiwarka, w której można znaleźć informacje nt. polityki wydawców w zakresie udostępniania materiałów w repozytoriach, informacja o możliwości opublikowania w otwartym dostępie tekstów pierwotnie opublikowanych u innego wydawcy.

Spisy repozytoriów

OpenDOAR (The Directory of Open Access Repositories) – baza repozytoriów publikujących w Open Access.

OpenAIRE – agregator światowych repozytoriów.

ROAR (Registry of Open Access Repositories) – spis repozytoriów w otwartym dostępie.

Wybrane repozytoria

arXiv – najważniejsze światowe repozytorium dla nauk ścisłych.

MIT – repozytorium Massachusetss Institute of Technology.

PubMed – repozytorium nauk medycznych.

E-Lis – repozytorium tekstów z zakresu bibliotekoznawstwa i informacji naukowej.

RePEc (Research Papers in Economic) – repozytorium nauk ekonomicznych.

COGPRINTS – archiwum z pracami z zakresu psychologii, lingwistyki, nauk kognitywnych, informatyki, filozofii, biologii.

Warto zajrzeć

BASE (Wyszukiwarka Bielefeld University Library) – największa wyszukiwarka akademickich zasobów naukowych.

DOAB (Directory of Open Access Book) – wyszukiwarka książek w otwartym dostępie.

DOAJ (Directory of Open Access Journals) – spis czasopism w otwartym dostępie.

DART-Europe (DART-Europe E-thesis Portal) – portal gromadzący prace badawcze i dyplomowe.

 

Ikony: Freepik (www.freepik.com) z www.flaticon.com, Retina Display Icons (www.iconfinder.com/iconsets/TWG_Retina_Icons) od The Working Group (blog.twg.ca).