Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie

Polityka otwartej nauki UW

Polityka Otwartej Nauki na UW

31 lipca 2025 r. prof. Alojzy Z. Nowak, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, podpisał zarządzenie wprowadzające na uczelni Politykę Otwartej Nauki. Określa ona m.in. podstawowe założenia i zasady dotyczące otwartego dostępu do wyników badań prowadzonych na UW, w tym publikacji i danych badawczych.

Przyjęcie Polityki Otwartej Nauki UW realizuje jeden z kluczowych celów Działania V.3.3 Programu „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza” (IDUB). Wpisuje się też w zalecenia Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2015 roku, sformułowane w dokumencie Kierunki rozwoju otwartego dostępu do publikacji i wyników badań naukowych w Polsce.

Równolegle z opracowaniem Polityki na Uniwersytecie powstawała otwarta infrastruktura, obejmująca dwa repozytoria instytucjonalne:

Repozytorium publikacji naukowych UW: repozytorium.uw.edu.pl, prowadzone przez Bibliotekę Uniwersytecką w Warszawie;
Repozytorium danych badawczych UW: danebadawcze.uw.edu.pl, zarządzane przez Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego UW.

Od 1 lutego 2026 roku każda publikacja naukowa autorstwa osoby afiliowanej przy Uniwersytecie Warszawskim powinna zostać zdeponowana (przez autora lub osobę przez niego upoważnioną) do Repozytorium Instytucjonalnego UW. Natomiast dane badawcze powinny być umieszczane w repozytorium Dane Badawcze UW lub wybranym zaufanym repozytorium dziedzinowym.

Przyjęcie Polityki Otwartej Nauki oraz uruchomienie dwóch repozytoriów UW umożliwiają m.in.:

równy dostęp do wiedzy – dzięki repozytoriom możliwe jest nieodpłatne i łatwe udostępnianie pełnych tekstów publikacji oraz danych badawczych. Zgodność repozytoriów z wytycznymi WCAG 2.1 gwarantuje dostępność również dla osób z niepełnosprawnościami;
większą widoczność i oddziaływanie badań – udostępnianie wyników pracy naukowej w repozytoriach zwiększa ich dostępność, cytowalność i ponowne wykorzystanie, co wspiera rozwój nauki i podnosi prestiż badaczy;
transparentność i replikowalność badań – otwarte dane i publikacje umożliwiają weryfikację wyników, analizę metod badawczych i budowanie zaufania do nauki;
ułatwioną współpracę i oszczędność zasobów – otwarty dostęp sprzyja dzieleniu się wiedzą i unikaniu powielania badań, co pozwala lepiej wykorzystywać czas i środki;
podniesienie jakości danych – repozytoria wspierają dobre praktyki zarządzania danymi, sprzyjające starannemu planowaniu, dokumentowaniu i opisywaniu procesu badawczego;
wzmacnianie dydaktyki i nauki obywatelskiej – otwarte zasoby mogą być wykorzystywane w edukacji, a także angażować społeczeństwo w procesy badawcze;
uczciwe użytkowanie i promocję otwartych licencji – polityka promuje dzielenie się wiedzą przy poszanowaniu praw autorskich i zasad etyki;
łatwe zarządzanie bibliografią – repozytorium publikacji umożliwia tworzenie i eksport listy publikacji w różnych formatach, wspierając procesy sprawozdawcze;
wprowadzenie intuicyjnych narzędzi i integrację z systemami UW – nowoczesny interfejs oraz możliwość łączenia repozytoriów z innymi narzędziami IT ułatwiają korzystanie z nich zarówno indywidualnym użytkownikom, jak i całej instytucji.

Otwartość w nauce

Dzięki wprowadzeniu Polityki Otwartej Nauki Uniwersytet Warszawski dołącza do grona uczelni promujących otwartość w nauce. Szerzej o korzyściach płynących z nowej infrastruktury można przeczytać w artykule opublikowanym w piśmie uczelni „UW” (nr 3/112, 2024).

Przewodnik po najważniejszych założeniach Polityki otwartej nauki Uniwersytetu Warszawskiego

Pełnomocnik Rektora UW ds. otwartej nauki

W celu skoordynowania działań Uniwersytetu w zakresie otwartej nauki oraz stworzenia specjalnego zespołu doradczego decyzją Rektora z 29 grudnia 2025 roku na stanowisko pełnomocniczki do spraw Otwartej Nauki w kadencji 2024-2028 została powołana Karolina Minch, która od 2020 roku pełniła analogiczną funkcję na rzecz Dyrektora Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Obecnie obszar jej działalności oraz odpowiedzialności ulegnie znacznemu rozszerzeniu. Do głównych zadań pełnomocniczki należy m.in.:

informowanie interesariuszy o Polityce Otwartej Nauki UW;
uczestniczenie w pracach związanych z tworzeniem, utrzymaniem i rozwojem infrastruktury otwartej nauki Uniwersytetu;
doradzanie autorom i jednostkom w zakresie najlepszych praktyk zgodnych z Polityką;
edukowanie w obszarze otwartego dostępu do publikacji i danych badawczych;
monitorowanie realizacji Polityki oraz raportowanie wyników do władz Uniwersytetu;
prowadzenie analiz i przedstawianie władzom propozycji wdrażania otwartych rozwiązań na różnych etapach procesu badawczego;
a także koordynowanie prac pełnomocników ds. otwartej nauki w poszczególnych jednostkach organizacyjnych.

Niezmiennie wszyscy autorzy publikacji naukowych afiliowanych przy UW mogą liczyć na kompetentną i życzliwą pomoc zarówno ze strony nowej pełnomocniczki, jak i Oddziału Wspierania Nauki BUW, z którym współpracuje na co dzień.

Kontakt

mgr Karolina Minch

mail pokaż adres mailowy

tel. 22 55 25 285

Szkolenia

W celu oswojenia użytkowników z uniwersyteckimi repozytoriami, które umożliwiają realizację PON od początku roku akademickiego 2025/2026 odbywają się szkolenia online prowadzone przez OWN BUW, sprawujący pieczę nad Repozytorium Instytucjonalnym UW oraz ICM UW, które nadzoruje działanie Repozytorium Dane Badawcze UW. Harmonogram szkoleń na kolejne miesiące oraz materiały pomocnicze można znaleźć na stronach BUW oraz ICM UW.

Kontakt

Oddział Wspierania Nauki (OWN)

mail pokaż adres mailowy
tel. 22 55 25 162 lub 22 55 25 136
strona OWN

Repozytorium Instytucjonalne UW (ReIn UW)
strona: https://repozytorium.uw.edu.pl
mail pokaż adres mailowy
tel. 22 55 27 139 lub 22 55 25 136

Repozytorium Dane Badawcze UW

strona: https://danebadawcze.uw.edu.pl/

mail pokaż adres mailowy

tel. 22 874 94 59

Publikowanie otwarte (open access)

mail pokaż adres mailowy
tel. 22 55 25 285