Spotkanie nt. Pamiętników 1870-1920 Stanisława Stempowskiego
20 stycznia 2026 r., godz. 18.00Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, Instytut Dokumentacji i Studiów nad Literaturą Polską Oddział Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie oraz Towarzystwo „Więź” zapraszają na spotkanie związane z publikacją trzytomowego wydania Pamiętników 1870-1920 Stanisława Stempowskiego, które ukazały się nakładem Wydawnictwa „Więź” i Instytutu Dokumentacji i Studiów nad Literaturą Polską Oddział Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie.
Podczas spotkania odbędzie się dyskusja, w której wezmą udział:
Dr Agnieszka Fabiańska – Kierownik Gabinetu Rękopisów Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, kodykolog i badaczka dziejów kolekcji rękopisów BUW; współzałożycielka Zespołu Badań nad Rękopisami SIGLUM; należy do zespołu badaczy z UW, którzy opracowują zintegrowany model analityczny łączący metody filologiczne, historyczne, fizyczne i chemiczne, umożliwiający prowadzenie interdyscyplinarnych badań nad fragmentami rękopisów średniowiecznych.
Prof. dr hab. Ola Hnatiuk – Katedra historii, Narodowy Uniwersytet „Kijowska Akademia Mohylańska”. Badaczka ukraińskiej historii i kultury XX w., tłumaczka ukraińskiej literatury pięknej i humanistyki, promotorka ukraińskiej kultury w Polsce i polskiej w Ukrainie. W latach 1985-2022 związana z Uniwersytetem Warszawskim, z przerwą związaną z pracą w dyplomacji (I radcą Ambasady RP w Kijowie w l. 2006-2010). Od 2010 r. Członkini Polskiego PEN Clubu i Ukraińskiego PEN Clubu (w latach 2018-2022 jego wiceprezeska).
Prof. dr hab. Andrzej St. Kowalczyk – historyk literatury, edytor, eseista. W latach 1983-2022 pracownik Instytutu Literatury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie kierownik Działu Rękopisów Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza.
Prof. dr hab. (em). Andrzej Mencwel – historyk literatury i kultury polskiej, krytyk, eseista, prozaik. Jego ważniejsze publikacje związane z tematem spotkania: Etos lewicy. Esej o narodzinach kulturalizmu polskiego (1990, 2005); Stanisław Brzozowski. Postawa krytyczna. Wiek XX. (2014); Przedwiośnie czy potop (1997, 2019); Książka o „Kulturze” (2024). Wkrótce ukaże się jego nowa powieść Wszystko o mojej babci (Wydawnictwo Nisza). W Uniwersytecie Warszawskim był kierownikiem Katedry Kultury Polskiej, przekształconej w Instytut Kultury Polskiej i jego pierwszym dyrektorem. Przewodniczył Komisji Bibliotecznej Senatu UW w okresie przenoszenia BUW ze starego gmachu do nowego i specjalnie troszczył się o stary katalog kartkowy, w całości zachowany.
Dr Łukasz Mikołajewski – Instytut Stosowanych Nauk Społecznych UW oraz Pracownia Badań nad Historią i Tożsamościami LGBT+ (UW). Historyk idei i socjolog. Autor monografii Disenchanted Europeans. Polish émigré writers from „Kultura” and the postwar reformulations of the West (Oxford 2018) opartej na jego pracy doktorskiej obronionej w Europejskim Instytucie Uniwersyteckim we Florencji. Współorganizator konkursu na pamiętniki osób LGBTQ+ w 2020 r. i współredaktor antologii Cała siła, jaką czerpię na życie. Świadectwa, relacje, pamiętniki osób LGBTQ+ (Kraków 2022). Redaktor naukowy Pamiętników 1870-1920 Stanisława Stempowskiego.
Prof. dr hab. Władysław Werstiuk – kierownik Zakładu Historii Ukraińskiej Rewolucji w Instytucie Historii Ukrainy Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Specjalizuje się w historii XX w. Od 2022 r. mieszka w Krakowie. Pracownik naukowy w Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego.
Moderatorem rozmowy będzie Jarosław Kurski – dziennikarz i publicysta, w latach 2007-2023 zastępca redaktora naczelnego „Gazety Wyborczej”. Absolwent prawa. Członek redakcji podziemnego pisma regionu gdańskiego „Solidarność”, pracował dla hiszpańskiej agencji prasowej EFE i w „Tygodniku Gdańskim”. Był rzecznikiem prasowym Lecha Wałęsy. Autor kilku książek, ostatnio Dziadów i dybuków. Prowadził rozmowy polityczne w Polsacie, TVP i Radiu TOK FM.
Dla uczestników wydarzenia zostanie przygotowany pokaz zdjęć i oryginałów wybranych dokumentów prezentowanych w Pamiętnikach 1870-1920 Stanisława Stempowskiego pochodzących z jego spuścizny przechowywanej w Gabinecie Rękopisów Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Stempowściana, obejmujące ponad 60 tek i wzbogacone o kolekcję 100 fotografii zakupionych w 2019 r., stanowią jedną z najobszerniejszych spuścizn w zbiorach Gabinetu Rękopisów BUW.
Stanisław Stempowski
– działacz społeczny i polityczny, wieloletni prezes Towarzystwa Polsko-Ukraińskiego. Urodził się 27 stycznia 1870 r. w polskiej rodzinie ziemiańskiej osiadłej na Ukrainie od XVII w. Był redaktorem socjalistycznego czasopisma wydawanego w Warszawie przed rewolucją 1905 r., ministrem rolnictwa oraz zdrowia w rządzie Ukraińskiej Republiki Ludowej i współtwórcą ruchu wolnomularskiego w II RP. Wieloletni przyjaciel i partner Marii Dąbrowskiej.
Sylwetce Stempowskiego poświęcony jest wpis na BuwLOGu z cyklu W domenie publicznej życie zaczyna się po 70.
Pamiętniki 1870-1920
Memuary zostały spisane podczas okupacji. Ich obecne, trzytomowe wydanie jest pierwszym, które zawiera całość rękopisów Stempowskiego opublikowanych bez cenzury, w opracowaniu krytycznym dr. Łukasza Mikołajewskiego pogłębiającym wątki dotyczące dziejów antysemityzmu w Polsce, stosunku do kobiet w kręgach polskiej lewicy oraz tematyki queerowej.
Spotkanie związane z publikacją Pamiętników odbędzie we wtorek 20 stycznia o godz. 18 w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, ul. Dobra 56/66, w Sali im. S.B. Lindego (316, poziom 3). Pokaz dokumentów ze zbiorów Gabinetu Rękopisów BUW będzie miał miejsce w Sali nr 315 (3. poziom).
Prosimy o potwierdzenie udziału w spotkaniu pod adresem e-mail: konferencje.buw@uw.edu.pl.
Opublikowano: 5 stycznia 2026