Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie

Konferencja naukowa „Pro Bibliotheca Publica. Kolekcje prywatne w publicznych instytucjach kultury – dawniej i dziś”

3-4 grudnia 2025 r.

Wystąpienia sześciu Keynote speakerów z Berlina, Paryża, Wiednia i Polski oraz 44 referaty wygłoszone przez prelegentów z 12 krajów (m.in.: Austrii, Francji, Niemiec, Litwy, Łotwy, Ukrainy, USA, Węgier, Wielkiej Brytanii i Włoch) złożyły się na program 5. edycji konferencji naukowej HINC OMNIA Zbiory historyczne, artystyczne i specjalne w bibliotekach oraz innych instytucjach kultury. Wydarzenie, organizowane przez Bibliotekę Uniwersytecką w Warszawie, odbyło się w BUW w dniach 3-4 grudnia 2025 r.

Tegoroczna, międzynarodowa edycja konferencji HINC OMNIA, pomyślana jako przestrzeń wymiany wiedzy i doświadczeń pomiędzy specjalistami z różnych dziedzin, i przy uwzględnieniu stanowiska kolekcjonerów, na temat metod badawczych i praktyk wynikających z rozwoju technologii i wzrostu poziomu wiedzy, ma za zadanie wzmocnienie świadomości znaczenia i potrzeby wydobywania z zapomnienia kolekcji, nawet tych najmniejszych i rozproszonych.

Bogata agenda

W sesji otwierającej konferencję wziął udział prof. dr hab. Sambor Grucza, Prorektor ds. współpracy i spraw pracowniczych Uniwersytetu Warszawskiego, dr Krzysztof Nierzwicki, Dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie oraz dr hab. Jolanta Talbierska, Kierownik Gabinetu Rycin BUW, przewodnicząca komitetu naukowego i programowego wydarzenia.

Obszerny program dwudniowej konferencji (https://konferencje.buw.uw.edu.pl/hincomnia2025/HincOmnia2025-Program-Final.pdf) został podzielony na 10 paneli tematycznych (w tym dwie sesje równoległe) poświęconych zagadnieniom kolekcjonerstwa prywatnego i instytucjonalnego, proweniencji i badań proweniencyjnych oraz konserwacji zbiorów w kolekcjach instytucjonalnych i prywatnych.

Największa grupa wystąpień dotyczyła projektów związanych z opracowaniem i badaniami kolekcji bibliotecznych, takich jak m.in.: Polska Baza Proweniencyjna, współpraca w ramach Konsorcjum Europejskich Bibliotek Naukowych (ang. Consortium of European Research Libraries – CERL), śledzenie proweniencji poprzez papier: filigrany i ukryte sieci produkcji książek w Europie Środkowo-Wschodniej czy badania proweniencyjne jako źródło informacji o zasobach bibliotecznych pochodzących z kradzieży.

Stematyzowane też zostały takie zjawiska, jak: Nagroda im. Feliksa Jasieńskiego jako platforma łącząca muzealników, bibliotekarzy, naukowców, antykwariuszy i kolekcjonerów, dawne konserwacje w świetle współczesnych badań chemicznych czy informatory o bibliotekach jako źródło wiedzy o kolekcjach prywatnych XVII-XIX w.

Kilkanaście referatów skupiło się na zagadnieniach związanych z badaniami kolekcji druków i rycin lub poszczególnych obiektów przechowywanych w bibliotekach uniwersyteckich i publicznych instytucjach kultury, wśród nich m.in.: obiektów z prywatnej biblioteki Rodziny Hutten-Czapskich w zbiorach Litewskiej Biblioteki Narodowej im. Martynasa Mažvydasa, kolekcji Bolesława Biegasa z Biblioteki Polskiej w Paryżu, zbioru rycin Féliciena Ropsa z kolekcji Henryka Grohmana oraz rycin i rysunków zgromadzonych przez Aleksandra Chodkiewicza z Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, zbioru rycin Albrechta Dürera z kolekcji grafik Czartoryskich(?)-Lubomirskich, zbioru Musaeum Italicum z Nowojorskiej Biblioteki Publicznej czy kolekcji Stanisława Latanowicza przechowywanej w Bibliotece Raczyńskich, ale też np. Pamiętnika malarzy polskich – albumu rysunków artystów warszawskich zdezintegrowanego w kolekcji Dominika Witke-Jeżewskiego (Muzeum Narodowe w Warszawie).

Nad skomponowaniem programu wydarzenia, na które zostało zgłoszonych ok. 70 referatów, pracował międzynarodowy komitet naukowy i programowy, w którego skład weszli przedstawiciele m.in.: Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, Universita di Roma La Sapienza, CERL, Kupferstichkabinett Berlin, Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, Graphische Sammlung Albertina, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i Uniwersytetu Warszawskiego.

Grono znamienitych prelegentów

Keynote speakerzy, którzy wygłosili referaty podczas konferencji i byli moderatorami niektórych sesji, reprezentowali renomowane europejskie instytucje naukowe i muzealne: Rhea Sylvia Blok – Paryż, Fondation Custodia, Collection Frits Lugt; prof. dr Dagmar Korbacher – Kupferstichkabinett, Staatliche Museen zu Berlin; prof. Wojciech Wiktor Kowalski – Akademia Humanitas, Sosnowiec; dr Christof Metzger – Wiedeń, Albertina; dr Geri Della Rocca de Candal – Università di Roma “La Sapienza”/University of Oxford; prof. dr hab. Barbara Wagner – Uniwersytet Warszawski.

W grupie prelegentów znaleźli się przedstawiciele najważniejszych polskich ośrodków akademickich, naukowych i muzealnych, m.in.: Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uczelni Medycznej im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie, Politechniki Gdańskiej, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II i Uniwersytetu Warszawskiego oraz Polskiej Akademii Nauk, Biblioteki Naukowej Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Narodowego w Warszawie, Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego i Muzeum Karykatury.

Konferencja naukowa HINC OMNIA

Konferencja naukowa HINC OMNIA Zbiory historyczne, artystyczne i specjalne w bibliotekach oraz innych instytucjach kultury została zainicjowana przez Bibliotekę Uniwersytecką w Warszawie w 2017 r. i odbywa się co dwa lata. Jej celem jest stworzenie dla specjalistów z różnych dziedzin przestrzeni wymiany wiedzy i doświadczeń związanych z wyzwaniami organizacyjnymi i konserwatorskimi dotyczącymi przechowywania, ochrony i udostępniania bibliotecznych zbiorów specjalnych, a także z metodyką ich badań i opracowania. Kolejne edycje wydarzenia poświęcone były różnym obszarom tematycznym: Zbiory XIX-wieczne. Organizacja, terminologia, metodyka badań, konserwacja (2017); Zbiory specjalne polskich bibliotek naukowych w katalogu centralnym NUKAT (2019); Zbiory Specjalne 3.0 (2021 – edycja online); Niedoceniane bogactwo. Wykorzystanie danych bibliograficznych i katalogowych zbiorów specjalnych w badaniach naukowych (2023); Pro Bibliotheca Publica – kolekcje prywatne w publicznych instytucjach kultury – dawniej i dziś (2025).

Piąta edycja konferencji HINC OMNIA Zbiory historyczne, artystyczne i specjalne w bibliotekach oraz innych instytucjach kultury została zorganizowana w ramach Programu „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza” na Uniwersytecie Warszawskim.

Wydarzenie zgromadziło ok. 120 słuchaczy.