Świat mody męskiej, czyli krótki rys historyczny

   Na początku XIX w. to Londyn był stolicą mody męskiej. Jeszcze pod koniec wieku XVIII zapanowała anglomania „czyli naśladowanie zwyczaiów, obyczaiów i mód Angielskich, początek swóy wzięła we Francyi za czasów Ludwika XIV. Monarcha ten, a szczególniey Reient Filip z Orleanu, przyłożył się naywięcey do wprowadzenia iey do Francyi. Na początku wieku przeszłego, szczególniejsza zmiana w charakterze Francuzów dała się widzieć. Lud ten, tyle narodowość swoią cenić umiejący, nagle nadzwyczayną chęcią pałać zaczął naśladowania we wszystkiem Anglików.” (Pustelnik Londyński z ulicy Pikadilli 1822, t. I, nr IV, s. 111) Anglomania objęła Francję, a stopniowo resztę Europy. Spowodowała, że około 1800 roku pod wpływem angielskiego stroju do jazdy konnej wykształcił się modny ubiór męski składający się z fraka z kołnierzem o szerokich klapach, podciętego z przodu w kształcie odwróconej litery U na tyle wysoko, że widoczny był dół jasnej kamizelki. W skład męskiego ubioru wchodziły też jasne, obcisłe spodnie do kolan lub pantalony do pół łydki oraz wysokie buty.
 
  Wykształciły się dwie formy fraka: à l’anglaise z połami wyciętymi z przodu, a z tyłu sięgającymi do kolan, rozciętymi po środku, oraz frak à la française – z połami krótkimi, rozsuniętymi na boki, podobny jeszcze do dworskiego habit. Na początku XIX stulecia fraki, zapinane na dwa rzędy guzików, miały bardzo wąskie poły, ścięte na przodzie. Frak był zawsze ciemniejszy od reszty stroju.
    Zanim jednak w początkach XIX stulecia ten angielski typ ubioru zyskał popularność, w wieku XVIII dominował męski strój wywodzący się z Francji,  składający się z ubioru wierzchniego (justaucorps), kamizelki pod nim oraz spodni do kolan (culotte). Przez całe XVIII stulecie strój męski ulegał uproszczeniu, wynikającemu m. in. z potrzeby wygody i zmieniających się warunków życia. Pojawiły się bardziej swobodne ubrania, jak surdut (rodzaj wiejskiego justaucorps) oraz  ok. 1766 r. habit (odmiana lekkiego justaucorps z kołnierzem i otwartymi z przodu połami). Koniec XVIII w. (czasy Dyrektoriatu 1795 – 1799) charakteryzował ubiór męski à l’anglaise składający się z wąskich spodni i wysokich butów, krótkiej kamizelki, okrycia wierzchniego - fraka z wysokim, wykładanym kołnierzem, a całość dopełniał krawat – wysoko opasująca szyję chustka. Zwyczaj owijania szyi chustką przeszedł do następnego stulecia. Chustkę (cravate) okręcano wokół szyi kilkakrotnie na wysokim kołnierzu koszuli. Z biegiem lat układ i sposoby wiązania krawata opisano drobiazgowymi przepisami. Wyróżniano kilka typów węzłów (inne dla młodych elegantów, odmienne dla starszych). Rodzaj krawata (materiał i kolor) należało dobierać stosownie do pory dnia i zajęcia.
    Po burzliwych czasach rewolucji francuskiej Napoleon budował nowy dwór, a moda inspirowana była w znacznej mierze antykiem grecko-rzymskim. Stylistyka ta popularna była również w Anglii. Wkrótce Londyn, na równi z Paryżem, wyrósł na  ważne centrum światowej mody, z tym, że Paryż kreował modę damską, a na przełomie XVIII i XIX  stulecia to Londyn dominował w lansowaniu mody męskiej. Wyrocznią mody i dobrego gustu, uosobieniem angielskiego dandysa był na początku wieku XIX George Bryan Brummel (1778-1840). Był on wzorem męskiej elegancji wyrażającej się głównie w umiarze, prostocie i schludności przy jednoczesnej dbałości o sposób noszenia ubioru oraz szczegóły i jakość stroju. Uważał, że za modą nie należy zbyt gorliwie podążać, a ubiór powinien wyglądać naturalnie i swobodnie.
   Na początku XIX w., w dobie wojen napoleońskich i Restauracji fasony ubiorów męskich były jeszcze podobne do tych z końca XVIII stulecia – dwurożne kapelusze, cullote, zachowana różnorodność barw i bogactwo zdobień. 

Journal des Dames et des Modes 1803 nr 15, tabl. 15

 
  Kolorystyka stopniowo ulegała jednak ograniczeniu, ubiory nabierały ciemniejszych odcieni (brąz, ciemna zieleń, granat). Strój mężczyzny ożywiały kolorowe, wzorzyste kamizelki o wykładanych, szalowych kołnierzach z klapami lub bez kołnierza. Panowie nosili nawet po dwie kamizelki – „Eleganci w czasie konnej przejażdżki noszą pantalony szerokie, pod białą pikową kamizelką, drugą kazimirkową żółtą koloru siarki.” (Dziennik damski 1830 nr 30, s. 239)

Kamizelka wierzchnia i spodnia z białej piki.

Journal des Dames et des Modes 1826 nr 7, tabl.7, opis – s. 190

Kamizelka wierzchnia aksamitna, spodnia szkocka.

Journal des Dames et des Modes 1826 nr 14, tabl.14, opis – s. 384

    

   Culotte wywodzące się z XVIII stulecia, wiek XIX zastąpił pantalonami – sięgającymi początkowo do pół łydki, potem wydłużonymi, zapinanymi na guziki przed kostką. Zarówno w Anglii, jak i we Francji równocześnie funkcjonowały dwie formy spodni: długie, obcisłe (w Anglii nazywane „smart” i uważane za bardziej eleganckie) oraz spodnie z nogawkami luźnymi, prostymi (określane mianem „trousers”). We Francji obie te formy określano słowem „pantalon”. Spodnie wydłużały się, aż sięgnęły butów. Aby nadać materii gładkości i naprężenia stosowano strzemiączka przechodzące pod butami. Culotte nie zanikły jednak, były nadal używane w stroju dworskim, a pantalony były w użyciu do połowy XIX w. w stroju wieczorowym. Krój spodni stopniowo ulegał uproszczeniu, nogawki początkowo sięgające przed kostkę - poszerzeniu.
   Spodnie o długich nogawkach, nachodzących na buty były w powszechnym użyciu w męskim ubiorze dziennym od końca lat trzydziestych XIX w. Wtedy też pojawiła się moda na kraciaste spodnie. Nadal stosowano naprężające strzemiączka, z czasem zaczęto naszywać usztywniające lampasy. Krój nogawek nieco się zmieniał – bardziej przylegające do ud, rozszerzały się od kolan w dół.     


Przemiany form spodni – od culotte po spodnie z szerokimi nogawkami

Journal des Dames et des Modes 1806 nr 29, tabl. 29

Journal des Dames et des Modes 1819 nr 23, tabl. 23 (fragm.)

Journal des Dames et des Modes 1819 nr 27, tabl. 27

Journal des Dames et des Modes 1827 nr 23, tabl. 23

Dziennik Mód Paryskich 1845 nr 19, tabl. 19 (fragm.)

   Upadek Napoleona nie zachwiał pozycją Paryża jako stolicy mody. W czasach Cesarstwa w ubiorze męskim nowością był carrick – obszerny, długi  płaszcz z wielowarstwowym, pelerynkowatym kołnierzem (używany głównie do przejażdżek powozem o takiej właśnie nazwie), a w czasach Pokoju Wersalskiego (1815 r.) pojawił się surdut.  Forma tego okrycia przystosowana była do życia w mieście, a nie jak jego XVIII-wiecznych poprzedników, do jazdy konnej. Surdut miał krój z odcięciem w talii, a jego rozkloszowane poły schodziły się z przodu. Wkrótce stał się najpopularniejszym dziennym ubiorem męskim, wypierając frak ze stroju codziennego.

Płaszcz typu carrick

Journal des Dames et des Modes 1832 nr 52, tabl.52 (fragm.)





Surdut

Damskij žurnal’ 1825 nr 24, tabl. 24

   Od lat dwudziestych XIX w., a szczególnie w burzliwych czasach Rewolucji Lipcowej i Wiosny Ludów (lata 1830. - 1840.) ubiory męskie nabrały cech strojów kobiecych – ramiona spadziste, klatka piersiowa wypukła i gładka, stan smukły, wydłużony, a  biodra zaokrąglone. Sylwetka przypominała literę X - wcięcie w talii było mocno zaznaczone. Fraki i surduty miały długie, szerokie poły u dołu, a u góry bufiaste rękawy, które zwężając się ku dołowi, formowały tzw. gigot – udziec barani - poszerzający optycznie postać w ramionach. Kołnierze ubiorów tamtego czasu były wysokie i wywinięte do tyłu. Długie spodnie, zwane pantalonami, początkowo były szerokie w biodrach, a marszczenie materiału powodowało znaczne zaokrąglenie figury. Panowie, by zaprezentować wiotką talię nosili gorsety.

Fig. 1 Surdut zimowy bez axamitu.
Fig. 3 Surdut zimowy watowany z potrzebami i kołnierzem aksamitny.

Magazyn Mód. Dziennik przyjemnych wiadomości 1835 nr 42, tabl. 42 A, opis – s. 248





Damskij žurnal’ 1828 nr 2, tabl. 2





Wiener Zeitschrift 1830 nr 135, tabl.
XLV


   Ewolucja stroju męskiego doprowadziła do wykształcenia się zestawu trzech zasadniczych części ubioru męskiego – surduta, kamizelki i długich spodni. Na wieczór i uroczyste wystąpienia wkładano frak. W Anglii od ok. 1820 r.  popularność zdobywał redingot – rodzaj płaszcza, długiego do kolan, z rozkloszowanymi połami. Około 1835 r. pojawiła się nowość w męskiej garderobie – paletot, luźniejszy i dłuższy od surduta, początkowo noszony na kamizelce, jednak z czasem stosowany jako okrycie wierzchnie.

Paletot nankinowe; pantalony z dymy angielskiej; 
kamizelka pikowa; krawat w kraty; kapelusz słomiany.

Magazyn Mód. Dziennik przyjemnych wiadomości 1838 nr 30, tabl. 30 A (fragm.), opis – s. 180

Paletot, frak axamitny balowy i płaszcz krojem peleryny.

Dziennik Mód Paryskich 1843 nr 1, tabl. 1(fragm.)

  

   Powszechnie noszono cylindry, w różnych kolorach: głównie czarne, ale i jasne – płowe, białe. W latach 1820. pojawiać  się zaczęły kaszkiety – okrągłe czapki z daszkiem – najpierw w modzie chłopięcej, ale coraz częściej noszone przez mężczyzn do strojów sportowych i podróżnych.
    Mody europejskich dworów oraz mody kształtowane przez coraz szersze kręgi szybko bogacącego się mieszczaństwa uzupełniał styl romantyczny odznaczający się swobodą, zamierzonym niedbalstwem. Moda romantyczna widoczna jest szczególnie w malarstwie portretowym. Żurnale nie pokazywały tej swobodnej odmiany mody. Artyści czy studenci chętnie nosili obszerne opończe, koszule z wyłożonymi, miękkimi kołnierzykami (w przeciwieństwie do wysokich, sztywnych kołnierzyków  stroju formalnego). Całość dopełniała rozwichrzona fryzura. Jedyne elementy mody romantycznej można odnaleźć w kostiumach balowych, bowiem moda ta wzorowała się na ubiorach historycznych i chętnie odwoływała się do typów ubiorów średniowiecznych i renesansowych. Fascynacja tajemniczym średniowieczem była charakterystyczna dla nurtu romantyzmu w różnych dziedzinach sztuki. Z ubiorów renesansowych naśladowano formy stroju – kształty rękawów, obcisłe spodnie, charakterystyczne duże, aksamitne berety ze strusimi piórami oraz ornamentykę tkanin i detale dekoracyjne ubiorów. Było to naśladownictwo raczej dla zabawy. Nie przestrzegano ścisłości stylowej ubiorów.

Strój fantazyjny hiszpański; Pantalony kaźmirkowe; trzewiki z nosami i galonami; 
katanka aksamitna atłasem podszyta, sobolami okładana; 
pod nią szpencerek aksamitny, naszywany galonami; 
frezka batystowa; czapeczka aksamitna z obszyciem złotem haftowanem; pióro strusie.

Magazyn Mód. Dziennik przyjemnych wiadomości 1837 nr 3, tabl. 3 A, opis – s. 20

 

Figura Pierwsza. Przebranie fantazyjne.
Figura Druga. Przebranie hiszpańskie.
Figura Trzecia. Paletot lekko watowane i potrzebami jedwabnemi zdobne, zarzucone na ubranie wieczorowe.

Magazyn Mód. Dziennik przyjemnych wiadomości 1851 nr 7, tabl. I, opis – s. 44

 

   Mniej więcej w połowie XIX stulecia w ubiorze męskim widoczne było dążenie do wygody – krój stawał się luźniejszy. Tendencja do akcentowania sylwetki zanikała – odchodziło wcięcie w talii, rozkloszowane poły, watowanie przodu ubioru.
Magazyn Mód: „Tak jak Damy stroją suknie w falbany, noszą je szerokie, powłóczyste, tak panowie przeciwnie coraz więcej ubranie swoje skrócają, zwężają, a pomimo całej wygody męzkich strojów, nie są one obszerne /.../. Pantalony zawsze miernej szerokości i mało buty przykrywające, noszą je też różnych jasnych kolorów”. (Magazyn Mód. Dziennik przyjemnych wiadomości 1850 nr 29, s. 176).

   Rękawy i nogawki spodni stawały się coraz szersze, wręcz workowate, ale już w latach sześćdziesiątych XIX w.  straciły tę obszerność, a cała sylwetka uwysmukliła się i uległa uproszczeniu. Taka tendencja utrzymała się do czasów I wojny światowej. Wysoki czarny cylinder pozostał ulubionym nakryciem głowy, ale wszedł w użycie melonik z zaokrągloną główką. W lato panowie nosili również płaskie słomkowe kapelusze z szeroką ciemną wstążką, a do stroju sportowego i do polowania – czapki z daszkiem.  
   Lata 1850 -1870 (we Francji okres II Cesarstwa, panowanie Napoleona III; w Anglii wczesny okres wiktoriański) to w modzie czas różnicowania się sylwetki kobiecej i męskiej.

   W drugiej połowie XIX w. wykształcił się garnitur – w przeciwieństwie do wcześniejszych czasów, kiedy każda część stroju miała inny kolor i deseń, teraz marynarka, kamizelka i spodnie uszyte były z tego samego materiału w jednakowym kolorze. „ Ubranie negliżowe składa się obecnie z krótkiej marynarki angielskiej, pantalonów szerokich (zuawskich) i kamizelki /../; cały ten garnitur robi się w jednym kolorze.” (Tygodnik Mód i Nowości Dotyczących Gospodarstwa Domowego 1862 nr 22, s. 7)

Figura Pierwsza. Ubranie domowe na wsi:Kaftan i pantalony z lekkiego tybetu; 
kamizelka z walencyi; krawat kitajkowy.

Figura Druga. Tużurek na jeden rząd zapinany; pantalony z sukienka zwanego Satin.
Figura Trzecia. Frak podług ostatniego kroju, z guzikami złoconemi; 
kamizelka pikowa; pantalony kortowe; buciki lakierowane.

 Magazyn Mód. Dziennik przyjemnych wiadomości 1851 nr 23, tabl. I, opis. s. 130

Figura Pierwsza. Frak bronzowy atłasem podbity; pantalony z cwilichu angielskiego; 
krawat jedwabny; ubranie ranne wizytowe.

Figura druga. Ubranie ranne na przechadzkę: cały ubiór z kortu, jedwabną taśmą oszywany; kapelusz ryżowy.
Figura Trzecia. Ubranie do polowania, z dymy angielskiej.

 Magazyn Mód. Dziennik przyjemnych wiadomości 1850 nr 35, tabl. I, opis – s. 212

    W połowie XIX stulecia rozpowszechnił się zwyczaj wkładania odmiennego stroju w zależności od pory dnia.  „Ubranie negliżowe, stanowi żakieta z materjału angielskiego, koloru tabaczkowego w duże czarne kraty, kołnierz niski /.../ pantalony szerokie z tego samego co żakieta materjału, wreszcie rękawiczki popielate i kapelusz prosty z rondem równem dopełniają ubrania. /.../ Tak zwanego ubrania na miasto mamy kilka rodzajów, oto niektórych z nich wydatniejsze okazy: 1) Żakieta granatowa /.../ Pantalony ceglastego koloru w podłużne czarne paski. Surdut prosty jednorzędny, czyli żakieta do figury /.../ koloru ciemno-oliwkowego /.../ Pantalony szerokie, popielatego koloru. /.../ surdut do figury jasno-granatowego koloru /.../.  Do ubrania wizytowego na miasto używa się: Surdut czarny /.../”(Tygodnik Mód i Nowości Dotyczących Gospodarstwa Domowego 1863 nr 49, s. 8).
    Postępujące w XIX w. szybkie przemiany życia gospodarczego i społecznego powodowały zmiany stylu życia i organizacji pracy oraz czasu wolnego. Nastąpił wyraźny podział dnia i wieczoru na odcinki czasu przeznaczone na konkretne zajęcia i rozrywki. Stąd też powstała konieczność dostosowania typu garderoby do pory dnia i rodzaju aktywności. Wyróżniano m.in. stroje: domowe i wizytowe, a te dzielono na – ranne domowe oraz ranne wizytowe; ponadto należało mieć odpowiedni ubiór domowy na wsi, ubranie ranne do wód, bo „Podróże do wód mineralnych stały się potrzebą wszechwładnej mody, pobyt też w kąpielach jest nader ważną rzeczą w obecnej chwili”(Magazyn Mód. Dziennik przyjemnych wiadomości 1850 nr 25, s. 151), a w mieście: na ulicę czy do rannej przechadzki oraz ubranie do jazdy konnej oraz do polowania, „Ponieważ dobry ton wymaga po każdym elegancie, aby był myśliwym” (Magazyn Mód. Dziennik przyjemnych wiadomości 1849 nr 36, s. 216).
    Magazyn Mód instruował: „Panowie dbający o siebie, nawet nie wielcy strojnisie, robią dwa ubrania dziennie. Rano czy do wód czy na przechadzkę, ubranie się składa z bonżurki, marynarki, wreszcie z jakiei kto chce nazwy lekkiej katanki z dymy, nankinu lub płótna zwanego Jedwab chiński /.../. W południe frak negliżowy na jeden rząd zapinany, kamizelki szkockie. /.../ Pantalony na wieczór zawsze w kolorach jasnych, fraki czarne lub szafirowe.” (Magazyn Mód. Dziennik przyjemnych wiadomości 1851 nr 29, s. 166)




 Ubranie negliżowe kawalera. Katanka kortowa; pantalony merynosowe; kamizelka wełniana; kapelusz ryżowy.

 Magazyn Mód. Dziennik przyjemnych wiadomości 1841 nr 36, tabl. 36 A (fragm.), opis – s. 216

Figura Pierwsza. Ubranie do Teatru: Pardessus sukienne tylko atłasem podszyte; 
kołnierz futrzany; Pardessus to spięte jest na pięć klapek; krawat kaszmirowy; pantalony pół opiete.
Figura Druga. Ubranie wizytowe: paletot kortowe; frak z złoconemi guzikami; 
pantalony z atłasu wełnianego (satin laine).
Figura Trzecia. Ubranie na wieczór: Pardessus tylko kitajką podbite; 
frak czarny z guzikami jedwabnemi; kamizelka pikowa z podkładką aksamitną; krawat batystowy.

 Magazyn Mód. Dziennik przyjemnych wiadomości 1848 nr 48, tabl. I, opis – s. 280

    Wykształciły się także specjalne ubiory sportowe, a przy tej okazji powróciły spodnie sięgające kolan, ale znacznie rozszerzone – tzw. pumpy (ang. knickerbockers).
    W latach 1870 - 1890 Londyn ponownie zaznaczył swój dyktat w kreowaniu mody męskiej. Paryż nadal dyktował mody damskie. Formy strojów kobiecych kształtowane były przez gusta i potrzeby paryżanek oraz tamtejszy rynek mody. Jeszcze na początku XX wieku mody męskie wykorzystywały i powielały wzorce kreowane przez świat  arystokracji: „Wiadomo wszystkim, że w dziedzinie mód kobiecych stolicą i wyrocznią jest Paryż, ale nie wszyscy wiedzą, że od lat wielu o modach męskich rozstrzygają głowy koronowane, których fantazye lub chwilowe potrzeby, ogół mężczyzn naśladuje ślepo! /.../ Dziś we Francyi republikańskiej nikt nie naśladuje prezydenta, ale za to Francuzi przejmują mody z Anglii, gdzie od lat wielu jest wyrocznią król Edward VII. /.../ Edward VII nie lubił nosić wysokiego kapelusza i chcąc zamanifestować swój gust przeciwny, pojechał na wyścigi do Ascot w kapeluszu filcowym meloniku – co było zerwaniem ze starą tradycyą brytańską. Nazajutrz cylindry zaczęły znikać z głów, a ich miejsce zastąpiły meloniki”. (Tygodnik Mód i Powieści 1908 nr 23, s. 11 – 12).
    Na przełomie wieków mężczyźni powszechnie nosili dwuczęściowy ubiór złożony z jednorzędowej marynarki oraz spodni z wywiniętymi mankietami nogawek. Nowością był wprowadzony w Anglii smoking - strój wizytowy, klubowy, ale nie tak oficjalny jak frak. Ówczesny elegant widywany był najczęściej w meloniku, ciemnym surducie lub żakiecie, do tego zakładał koszulę o wysokim, sztywnym kołnierzyku, spodnie w paski. Okrycie wierzchnie stanowił płaszcz trzy-czwarte. Dandysowski wygląd uzupełniały monokl, laseczka, getry oraz wąsik.
    Rozwijające się dyscypliny sportowe – nowością epoki był bicykl -  miały również wpływ na modę. Sportowym typem ubioru były kraciaste marynarki, pumpy, pończochy i sznurowane półbuty.
    W XIX wieku, na skutek przemian ekonomicznych i społecznych, ubiory kobiece i męskie wyraźnie się zróżnicowały. Podział ról w rodzinie na aktywnego zawodowo mężczyznę i kobietę zajmującą się  domem oraz wyraźna dominacja mieszczaństwa w hierarchii społecznej powodują to zróżnicowanie i prowadzą do uniformizacji i standaryzacji form męskiego ubrania. Wcześniejsze, sięgające jeszcze wieku XVIII bogactwo form ubiorów, a przede wszystkim ich zdobień koronkami, haftami oraz wzorzystość i barwność materii były typowe dla ubiorów zarówno męskich, jak i kobiecych. W XIX w. stroje męskie postrzegano już jako proste i skromne w porównaniu do tych sprzed lat. „Nigdy krawcy nie używali tyle czarnego koloru co teraz, oprócz koszuli i alsztuku: mężczyzna młody lub stary na wielkim świecie, zawsze, zawsze ubiera czarny kolor od stop do głowy. Noszą bardzo wiele kamizelek iedwabnych materyalnych w desenie ciągnięte” (Tygodnik Wileński 1822 nr 2, s. 47).
    Przełom wieków i początek XX stulecia to w modzie męskiej upraszczanie fasonów  i stonowanie kolorów - przeważały barwy ciemne. To również czasy popularyzowania się mody innych krajów – poza francuską i angielską popularność zyskiwała moda amerykańska. „Moda jak każda córka cywilizacyi, inaczej się rozwija w każdym kraju, inaczej we Francyi, inaczej w Niemczech, inaczej w Anglii. /.../ Oto moda odchodzi od kierunków narodowych, a ciągle i ciągle przybiera charakter międzynarodowy”. (Gazeta Krawiecka 1901 nr 8, s. 94)





Styl amerykański
Gazeta Krawiecka 1901 nr 8, s. 94 – 95

      

 Styl francuski

Gazeta Krawiecka 1901 nr 8, s. 96

Styl angielski

Gazeta Krawiecka 1901 nr 8, s. 97

 
Moda amerykańska na sezon jesienny 1903 roku
Obraz 1. Jednorzędny „Paddock” czyli wierzchnik z krytą listewką, zrobiony z materyału „homespun” do noszenia przez jesień i przez zimę. Po bokach w stanie jest on obcisły.
Obraz 2. Garnitur żakietowy jednorzędny z materyału czesanki (Kamgarnu) lub „Twed”, zapinany na 5 guzików, w rogach spódnicy w dole lekko zaokrąglony.
Obraz 3. Plecy należące do obrazu 2-go i 4-go. Stan tych pleców umiarkowanie długi: dla zwykłej figury około 50 cent. szwy wszystkie na figurze trochę zaokrąglone. Ta suknia będzie w przyszłym sezonie bardzo noszoną.
Obraz 4. Jednorzędny garnitur żakietowy na 3 guziki; przodek trochę zokrąglony w tym żakiecie.
Obraz 5. Plecy wierchnika wycieczkowego do przodków przedstawionych na obrazie 6-ym
 obrazie 8-ym. Jest to płaszcz odpowiedni do podróży, jako dający swobodę ruchów.
Obraz 6. Wierzchnik jednorzędny podróżny z materyału w klateczki. /.../ Płaszcz ten, mający krytą listewkę z przodu, jest długi, wygodny i odpowiedni do wszelkiego rodzaju podróży.
Obraz 7. Garnitur marynarkowy jednorzędny, szewiotowy na 4 guziki. Doszywka
i kołnierz niezbyt szerokie. Rogi lekko zaokrąglone. Kieszenie z nakrywkami.
Obraz 8. Wierzchnik dwurzędny podróżny z lekkiego meltonu.
Obraz 9. Plecy te należą do obrazu 1-go i 10-go.
Obraz 10. Dwurzędny wierzchnik surdutowy, zapinany na 3 guziki z materyału kastorowego (sealbranz „Kersey”)./.../ Piersiówka jest podwójnie stepnowana. Rękawy mają rozciętnik z dwoma guziczkami.
Obraz 11. Wierzchnik z krytą listewką, jednorzędny, z czarnego meltonu. Ta suknia jest bardzo swobodną i umiarkowanie długą.
Obraz 12. garnitur marynarkowy dwurzędny na trzy guziki – szewiotowy. Marynarka trochę wcięta do figury, z modnemi szerokiemi ramionami; ze szwem w plecach. Dolne kieszenie z nakrywkami i piersiówka są przeszyte.

Gazeta Krawiecka 1903 nr 6, s. 31 - 32, opis – s. 33


    Początek XX wieku zdecydował, że elegancja polegała na skromności, prostocie, a jednocześnie dbałości o szczegóły: „ O ile strój kobiecy dochodzi do coraz nowych kombinacyi pod względem kolorów i formy – u mężczyzn daje się zauważyć utrzymanie w ubiorze tonów spokojnych i przeważnie ciemnych. Sławne powiedzenie wielkiego dandysa angielskiego Brummel’a: „Strój mężczyzny powinien być wykwintny w każdym szczególe, a jednocześnie tak spokojny i tak dobrze leżący, by człowiek ten wyglądał dystyngownie bez zwracania uwagi swym strojem”(Tygodnik Mód i Powieści 1913 nr 36, s. 12) po ponad stuleciu było nadal aktualne.

back