BUW   UW
Katalog online bibliotek UW | Zapisy | Cyfrowe katalogi kartkowe BUW | E-zbiory | e-bUW - Biblioteka cyfrowa UW
 
Uniwersytet Warszawski | Repozytorium UW | NUKAT | Kontakty | Mapa serwisu
 
English | Dojazd
Start arrow O Bibliotece arrow Historia arrow 1816-1915
Start
Godziny otwarcia
Informacje praktyczne
E-zbiory
Regulaminy
O Bibliotece
Katalogi
Usługi
Zbiory specjalne
Biblioteki UW
 
1816-1915 Drukuj
Biblioteka Publiczna

Biblioteka powstała wraz z utworzonym w 1816 roku Królewskim Uniwersytetem Warszawskim. Początkowo była organizacyjnie związana z uczelnią, od marca 1818 r. została usamodzielniona i zyskała charakter biblioteki publicznej podlegającej bezpośrednio Rządowej Komisji Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Jej pierwszym dyrektorem został wybitny leksykograf Samuel Bogumił Linde, a podbibliotekarzem (czyli zastępcą dyrektora) był Joachim Lelewel, który tu właśnie zgromadził materiały do "Bibliograficznych ksiąg dwoje". W skład zbiorów bibliotecznych weszły m.in.: cenny księgozbiór Liceum Warszawskiego, w którym znajdowały się zbiory po Szkole Rycerskiej, Ignacym Krasickim, Szkole Prawa i Administracji, a także większość zasobów Biblioteki przy Sądzie Apelacyjnym. Bieżącą produkcję wydawniczą z terenu Królestwa Polskiego zapewniał Bibliotece egzemplarz obowiązkowy, do którego uzyskała prawo  w 1819 roku. Pozyskała też księgozbiory kasowanych klasztorów (około 50 tysięcy woluminów).

Zbiory biblioteczne miały przede wszystkim charakter humanistyczny. Przeważało w nich piśmiennictwo teologiczne i historyczne. Księgozbiór matematyczno-przyrodniczy uzupełniony został w 1825 roku zbiorami po Szkole Lekarskiej. Najcenniejsze obiekty zgromadzone były  w Gabinecie Rycin, w skład którego weszły kolekcje króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i Stanisława Kostki Potockiego. W 1831 roku zbiory Biblioteki Publicznej liczyły ponad 134 tysięcy woluminów druków, w tym 6 tysięcy starych druków, 2 tysiące rękopisów i ponad 102 tysiące jednostek w Gabinecie Rycin. Zasoby umieszczone były na dwóch piętrach Pałacu Kazimierzowskiego, ówczesnej siedziby Uczelni.

 Biblioteka Rządowa

W 1831 r. po upadku powstania listopadowego Biblioteka została zamknięta. Większość zbiorów, Gabinet Rycin, kolekcję numizmatyczną oraz katalogi i inwentarze wywieziono do Petersburga. W Bibliotece pozostało jedynie ok. 40 tysięcy druków i 303 rękopisy w języku polskim. W roku 1834 przemianowano ją na Bibliotekę Rządową i przywrócono prawo do egzemplarza obowiązkowego. Do zbiorów wpływały też księgozbiory zamykanych po upadku powstania listopadowego instytucji, jak np. Towarzystwa Przyjaciół Nauk, czy szkół pijarów. Od 1849 roku przyznana została stała dotacja na kupno książek zagranicznych, szczególną uwagę zwracano na kupno książek i prenumeratę czasopism rosyjskich.

Biblioteka Główna 

W 1862 roku reaktywowano w Warszawie Uniwersytet, pod nazwą Szkoły Głównej, wraz z  biblioteką, która przyjęła nazwę Biblioteki Głównej. Jej dyrektorem został Józef Przyborowski, zaś jego zastępcą wybitny bibliograf Karol Estreicher, który korzystał ze zbiorów Biblioteki przy opracowywaniu Bibliografii Polskiej. Biblioteka znów zaczęła gromadzić w większym zakresie literaturę naukową. W związku z typowym dla okresu pozytywizmu zainteresowaniem naukami ścisłymi  w bieżącym wpływie biblioteki poważne miejsce zajmowała niemiecka i francuska literatura matematyczno-przyrodnicza. W końcu lat 60-tych XIX wieku Biblioteka miała ponad 260 tysięcy woluminów książek (w tym część nieopracowanych), ponad 5 tysięcy woluminów czasopism, ponad 1800 map, 742 rękopisy, ponad 10 tysięcy numizmatów, ryciny i nuty.

Cesarska Biblioteka Uniwersytecka

Po 1864 r. silnie dały się odczuć tendencje rusyfikacyjne widoczne w gromadzeniu nowych wydawnictw. W 1869 roku do Biblioteki włączono Muzeum Starożytności, w którego zbiorach znajdowały się obiekty pochodzące z wykopalisk archeologicznych, mumie egipskie i dzieła sztuki. W dwa lata po przekształceniu Szkoły Głównej w rosyjski Cesarski Uniwersytet, w lipcu 1871 r., Biblioteka Główna została podporządkowana tej uczelni.

W roku 1894 miało miejsce bardzo ważne wydarzenie w dziejach Biblioteki - oddano do użytku nowy gmach. Dotychczasowe pomieszczenia w Pałacu Kazimierzowskim były już całkowicie niewystarczające dla Biblioteki. Projekt architektoniczny opracowany przez Antoniego Jabłońskiego-Jasieńczyka i Stefana Szyllera odpowiadał najnowszym osiągnięciom techniki bibliotecznej. Gmach budowany w latach 1891-1894 składał się z dwóch części: siedmiokondygnacyjnego magazynu, którego konstrukcję stanowiły żeliwne kraty, oddzielonego murem przeciwpożarowym od trzykondygnacyjnej części biblioteki przeznaczonej na czytelnie, wypożyczalnię i pracownie biblioteczne. Obliczony był na przechowywanie miliona woluminów.
W porównaniu z wcześniejszym okresem Biblioteka Uniwersytetu Cesarskiego przeżywała regres. Nie sprowadzano książek z zaboru austriackiego i pruskiego. Otrzymywano jednak w dalszym ciągu, za pośrednictwem Urzędu cenzury, egzemplarze druków z terenu Królestwa oraz nabywano książki zagraniczne, zwłaszcza rosyjskie. Przed I wojną światową zbiory Biblioteki Cesarskiego Uniwersytetu w Warszawie liczyły ok. 610 000 woluminów.

 
 
 
     
 
   
 
 
Obsługa "cookies" (ciasteczek) w serwisach UW
© 2017 Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie